Auteur - Ralph van Wolffelaar

Noorwegen is het enige Scandinavische land dat geen lid is van de Europese Unie. Temidden van slechts een handjevol inwoners gaat de meeste aandacht uit naar al het natuurschoon dat het te bieden heeft. Wij verdiepten ons een aantal dagen in de fjorden, bevroren meren en hele dure biertjes van de Culturele Hoofdstad van Europa van 2000: Bergen.
Het land dat in het zuiden niet eens zo ver boven Nederland ligt, loopt door tot ver voorbij de Poolcirkel en eindigt pas bij Moermansk in de Russische Federatie. Noorwegen is –inclusief Spitsbergen- in oppervlakte dan ook niet minder dan acht keer zo groot als Nederland. Het is onmogelijk in een paar dagen alles te zien van dit land. Je kunt echter wel een eerste indruk krijgen van al het fraais dat dit land te bieden heeft.

Fjorden

Afgezien van het feit dat de hoofdstad Oslo te voor de hand ligt is het interessanter eens een kijkje te nemen tussen de fjorden. De vlucht naar de havenplaats Bergen duurt niet meer dan een uur en drie kwartier, waarna je al zwenkend tussen de uitlopers van het fjorden en de rotsen door landt de luchthaven Flesland, een schiereiland even ten zuiden van Bergen. Als we onze bagage van de band af pakken staan we voor we het weten buiten. Niks geen paspoortcontrole of detector.

Achter de vlag het centrum
van Bergen. [Foto: Ralph van Wolffelaar]

Duitse Hanze

Bergen zelf heeft ongeveer 250.000 inwoners en is daarmee de tweede stad van het land. Een groot deel daarvan is student. De lokale universiteit, gespecialiseerd in kunstzinnige en economische richtingen, is een van de voornaamste redenen om hierheen te komen. Tevens is er handels- en zeevaartschool. De aanwezigheid van de locatie aan het water speelt een voorname rol in de geschiedenis van de stad. In 1070 gesticht door Olaf III was de stad tot 1300 de hoofdstad van Noorwegen. Daarna werd het vanwege de gunstige ligging voor internationale handelsbetrekkingen een belangrijke plaats voor de Duitse Hanze.Ook al is de periode van het jaar wellicht niet zo gunstig (begin november), er is nog steeds genoeg te doen in en om de stad. De tocht naar Mount Ulriken met de Ulriksbanen levert een prachtig uitzicht over de stad op waarbij je tot diep in de westelijke fjorden kunt kijken. De kabelbaan vertrekt vlakbij ons hostel, dat mede vanwege de grootte (meer dan 300 bedden) angstig leeg oogt in deze tijd van het jaar.

De Fantoft Stave-kerk.
[Foto: Ralph van Wolffelaar]

Vier uur daglicht

Een Engels stel vertelt dat ze beide hun baan hebben opgezegd en hun huis verkocht om een paar jaar rond te trekken. Ze zoeken een andere plaats om een nieuw bestaan op te bouwen, waarbij de voorkeur uitgaat naar een warm land waar de moedertaal Engels is. Vandaar dat we onze wenkbrauwen fronsen als ze melden inmiddels IJsland en Noorwegen bezocht te hebben. Ze zijn net terug uit het veel noordelijker gelegen Tromso, waar nu al nauwelijks vier uur daglicht is. Dat valt in Bergen nogal mee, maar rond vier uur ’s middags begint het toch al te schemeren. Daarom moet je er op tijd bij zijn als je wat van de stad wilt zien. De tocht met de Floibanen naar Mount Floyen, een treinritje naar boven op de berg, zit er helaas niet in. De dienst geldt alleen in de zomermaanden, daarom besluiten we een kijkje te nemen bij de Skansen, een voormalige brandweerbasis die tegen de berg aan gebouwd is. “Op die manier kon de brandweer snel zien waar er brand was in de stad”, zo verklaart de mevrouw van de lokale VVV ons.

Verplichte kost is ook een bezoekje aan de Bryggen, het oude centrum van de stad aan noordkant van de haven. Thans ingericht als openluchtmuseum was dit in de Middeleeuwen het epicentrum van schrijnwerkers, schoenmakers en andere arbeiders. Niet voor niets staat dit gezellige blok houten huisjes, winkeltjes en restaurantjes op UNESCO’s lijst van werelderfgoederen. Voor de Bryggen geldt wel: schreeuwend duur. En dat zelfs voor Noorse begrippen. Wie een avondje wil stappen zoals hij dat thuis doet, moet een dikke portemonnee meenemen. Voor een kopje koffie in een café betaal je doorgaans drie a vier euro, een biertje is met een gemiddelde prijs van zeven euro voor een halve liter helemaal aan de prijs. Het zijn voornamelijk alcohol en sigaretten (negen euro voor een pakje van 20) die zo duur zijn. Dat is nog enigszins te begrijpen, maar twee en halve euro voor een brood…? Ik vertel de dame achter de balie in ons hostel dat brood bij ons lage BTW heeft, omdat dat een van de voornaamste levensbehoeften is. “Daarom is het hier zo duur” zegt ze, “omdat iedereen het nodig heeft.”

Op de vismarkt bij de haven kun je dagelijks verse vis krijgen. [Foto: Ralph van Wolffelaar]

Met name de dagelijkse vismarkt aan de haven is de moeite waard. Hier eet ik de beste zalm die ik ooit geproefd heb, voor zowaar een redelijke betaalbare prijs. Lokaal gevangen namelijk, en dat scheelt weer importkosten. Een bordje voor een van de vele visstalletjes somt de talen op die de betreffende verkoper beheerst. Van Engels tot Japans en van Catalaans tot Russisch; deze meneer spreekt het allemaal. Na een bezoek aan de markt nemen we bus 24 naar het noorden van de stad, daar staat namelijk ergens midden in een bos de Fantoft-Stavekirke. Een houten kerkje dat werd gebouwd in de twaalfde eeuw en in de negentiende eeuw verplaats werd naar de huidige locatie. Nadat het kerkje acht jaar geleden tot op de grond toe afbrandde is het nu in de oorspronkelijke staat herbouwd. Inderdaad midden in een bos treffen we de kerk aan. Een opmerkelijk gezicht, maar door de afgelegen ligging en stilte een bijzondere plaats. Bij slecht weer krijgt de omgeving een angstaanjagende aanblik laat ik me vertellen.

In het plaatsje Myrdal stap je tijdens de Norwary in a Nutshell-tour over van de Flamsbana op de trein terug naar Bergen. [Foto: Ralph van Wolffelaar]

Norway in a Nutshell

Aan alles merk je dat dit land als een van de best leefbare ter wereld bekend staat. Goede infrastructuur, hoge salarissen en weinig criminaliteit. Toch zou ik hier niet zomaar willen wonen. De Noren zijn enigszins gereserveerd van aard. Er is niemand die geen Engels spreekt en niemand zal zijn of haar hulp weigeren, maar uit zichzelf zullen ze niet zo snel iets aanbieden. En verschillende mensen antwoorden op mijn vraag waarom niemand elkaar op straat gedag zegt, dat ze denken dat je gek bent. Een onbekende groeten, dat doe je toch niet?Het hoogtepunt van ons bezoek aan Bergen moet echter de Norway in a Nutshell-tour worden, een dagtrip die je met bus, boot en trein een indruk geeft van wat voor moois dit land allemaal te bieden heeft. ’s Ochtends vroeg zitten we al in de trein naar het plaatsje Voss, waar we over moeten stappen op de bus naar Gudvangen. De treinreis is mooi, maar wordt erg vaak onderbroken door de aanwezigheid van een schier onafzienbare hoeveelheid tunnels. De bus rit is eveneens een beleving op zich, de chauffeur speelt goed in op de aanwezigheid van toeristen door bij mooie uitzichten regelmatig even wat langzamer te gaan rijden of helemaal te stoppen.

De prachtige Noorsje fjorden ogen majestueus en overweldigend. [Foto: Ralph van Wolffelaar]

Flamsbana

In Gudvangen zouden we op de cruise stappen, maar omdat dit deel van het Sognefjord al dichtgevroren is, moeten we een stukje verderop pas aan boord. Zelfs de kop koffie en de donuts van onze Amerikaanse reisgenoten kunnen het ijs- en ijskoude weer (op het water is de gevoelstemperatuur veel kouder dan rond het vriespunt) geen warmer aanzien geven. Wanneer even later ook nog een dertig Chinese toeristen ons aan boord vergezellen is de rust helemaal weg. Luid pratend, kaarten en mobiel bellend naar China (!) is de kajuit inmiddels veranderd in een eersteklas kippenhok. Uiteindelijk arriveren we in het plaatsje Flam, waar de bekende ‘Flamsbana’ vertrekt, een treinritje van een uur waarin slechts zes kilometer wordt afgelegd. We rijden door schitterende panorama’s en besneeuwde ravijnen met de typische Noorse houten huisjes. Is de temperatuur in Bergen zo rond het vriespunt, hier is het duidelijk veel kouder; ijspegels van soms wel een halve meter lang bungelen langs de steile afgronden van het gebergte waar we doorheen rijden.

De schemering valt in over de haven van Bergen. [Foto: Ralph van Wolffelaar]

Schemering

In het dorpje Myrdal aangekomen stappen we opnieuw op de trein, ditmaal de doorgaande trein van Oslo naar de westkust. Via Voss, waar we eerder vandaag uitstapten, bereiken we in de schemering van deze Noorse herfstavond uiteindelijk Bergen. Een mooi plaatsje, maar net als de meeste andere landen moet je de wijde wereld in trekken om de echte hoogtepunten van dit land te zien.