Auteur - Wilma te Velde

Vandaag gaan we met de fiets boodschappen doen in het dorp Sre Ampil en omgeving. Bert is een hele tijd geleden al vertrokken naar kantoor. Met een starttijd van zeven uur is hij nog best laat, de ons omringende dorpelingen, de boeren en hun personeel, zijn over het algemeen om een uur of vijf ochtends al druk in de weer. Wij hebben eerst alle mieren en andere ongewenste beestjes het huis uitgeveegd, een hele klus in een huisje waarvan de ramen dag en nacht open staan.
Het is half tien als we de Chinese fiets pakken, met een handig mandje en uit Nederland meegebracht kinderzitje voorop en fietstassen achterop. En dan zijn we weg! We wonen in een appartement op het land van een weeshuis en het is even doortrappen tot we het terrein af zijn. Bij het grote ijzeren toegangshek gaan we linksaf, een behoorlijk opgehoogde, roodbruine zandweg op.

Shoppen in Sre Ampil.

Noedelsoepjes

In het eerste winkeltje aan de zandweg, al na een paar honderd meter, worden vooral snoep, noedelsoepjes en haaraccessoires verkocht. Niets van onze gading dit keer, en we laten de eigenaresse rustig haar rijst verder opeten. Bij het tweede winkeltje kopen we tomaten, boontjes en eieren. De ongekookte eitjes gaan hier op het platteland los in een plastic zakje, een tweede zakje gaat er als extra bescherming omheen. Bij thuiskomst is het altijd spannend hoeveel eieren de fietstocht overleefd hebben. Even verderop scoren we drie aubergines, twee ananassen en een paar limoentjes.
Zo, de meest noodzakelijke boodschappen zijn binnen, zodat we aan onze fietstocht kunnen beginnen. Voor verschillende huizen staan geïmproviseerde piepkleine stalletjes met uitsluitend mango’s als koopwaar. Het is in februari en maart mangotijd, en ik vermoed daarom dat de vruchten uit eigen tuin komen. Aangezien we zelf ook mangobomen hebben, weersta ik de verleiding om een kilootje mee te nemen.

Lotusvrucht gekregen.

Phnom Penh

De zandweg waarop wij fietsen, verbindt twee verharde wegen met elkaar. Aan de oostkant is dat de National Highway 1, die vanaf Phnom Penh richting Ho Chi Minstad in Vietnam eerst een heel eind min of meer parallel aan de Mekong loopt. Aan de westkant gaat het om een pas recentelijk geasfalteerde weg die in Phnom Penh Street 369 heet, en waarvan we geen verdere naam hebben kunnen ontdekken. Deze weg loopt parallel aan de rivier de Bassac. Halverwege de zandweg ligt de – boeddhistische – tempel van Sre Ampil, een uitgebreid tempelterrein met een aantal kleine en grote samenkomstruimtes, veel trappen en trapjes, heel veel boeddha- en dierenbeelden, woonruimte voor monniken, klaslokalen én het Sre Ampil museum, een dependance in wording van het Nationaal Museum in Phnom Penh. Bij toeval ontmoet Bert op een dag een medewerker die druk bezig is met de inrichting van het museum. Hij vertelt dat het onderwerp van het museum ‘de zandweg’ is, omdat deze al eeuwenlang een verbindingsweg vormt tussen de Mekong en de Bassac. Er is altijd gebouwd en gewoond langs de zandweg, en de hele omgeving ligt dan ook nog bezaaid met oude resten. Veel van de huidige bewoners hebben vast ook nog wel het een en ander in hun bezit. Wanneer het museum precies open gaat, is overigens niet duidelijk. ‘Als het ingericht is, en we de mensen hebben aangesteld die het museum gaan bemannen’, aldus de medewerker.

Polder landschap.

Cambodjaanse politieke partijen

De huizen langs de zandweg zijn heel divers: prachtige pandjes van netjes afgestucte en geschilderde holle baksteen, schamele onderkomens van bananen- of palmblad, houten planken of golfplaat, en alles daartussenin. De huizen staan zonder uitzondering op palen. Een groot aantal staat op houten, maar ook verschillende op betonnen palen, tegen het ongedierte en om te voorkomen dat de huizen tijdens hevige regenbuien onder water komen te staan. De ruimte onder de huizen wordt ook gebruikt. Vaak staat daar een breed bed (zonder matras!) of een lage tafel, en hangen er hangmatten. De mensen verblijven er overdag in de schaduw, houden er wat kleinvee en soms zelfs ook witte koeien of een stier, en slapen er ’s nachts in de verfrissende koelte van een bijna altijd waaiend windje. Voor een aantal huizen staan borden van Cambodjaanse politieke partijen: Cambodian People’s Party (de grootste en tevens regeringspartij), Sam Rainsy Party (opgericht als anti-corruptiepartij), Funcinpec (verbonden met het koningshuis) en de Human Rights Party (een kleine minderheidspartij). Het zijn de betere huizen waar de borden voor geplaatst zijn, en de bewoners zijn op de een of andere manier gelieerd aan de desbetreffende partij.

Beelden in de tempel.

Marte en ik hebben sterk het gevoel dat de mensen die aan de zandweg wonen en werken ons wel een bezienswaardigheid vinden. Vanonder de huizen klinkt regelmatig een monotoon en laag ‘aaaaah’ als we langsfietsen, en wordt er naar ons gewezen en gezwaaid. Waar we bij winkeltjes even stilstaan, wordt Marte vaak in de beentjes, armpjes of wangetjes geknepen en in het Khmer toegesproken. Ze vindt het allemaal maar matig geslaagd, te oordelen naar haar gezichtje, maar ze ondergaat het meestal dapper! Leuk voor haar is dat ze meestal ook wel iets krijgt, een zelfgebakken wafel van rijstemeel, een lolly of een mandarijntje. En het nog relatief nieuwe fietsstoeltje, mét stuurtje, maakt ook veel goed.
De bebouwing aan de zandweg is als een lint, aan de meeste zijweggetjes staan geen huizen meer. Aan de noordkant van de weg ligt water en wat landbouwgrond, aan de zuidkant voornamelijk landbouwgebied. Daar waar je naar het zuiden kunt kijken, komt het landschap ons heel bekend voor: het is vlak, wordt doorkruist door slootjes met daarlangs onverharde weggetjes en een rij bomen, gewoon Hollands polderland dus eigenlijk. ’t Is dat de temperatuur anders is, en dat er hier en daarin ineens palmbomen staan …..

Het schoolgebouw.

Visfuikenbedrijfje

Vanaf de zandweg zien we frisgroene rijstvelden, rijen komkommerplanten, suikerriet en maïs, en donkergroene velden vol prachtig roze bloeiende bloemen. Het blijkt lotus te zijn. De bloem ervan wordt gebruikt om in de tempel te offeren, de vrucht wordt verwerkt tot zoetigheid en de bladeren kunnen rauw of gekookt als groente gegeten worden. Van een vriendelijke lotusboer krijgen we een vrucht mee, en we zullen thuis maar eens proberen of we, net zoals hij voordeed, de eetbare zaden eruit kunnen wippen. Hier en daar zien we omheinde boomgaarden met bananen- en mangobomen. Op andere plekken is er wat kleinschalige handel en industrie, een visfuikenbedrijfje of –handeltje, een mandenvlechterij, een baksteenfabriek, een laundry service, een pooltafel met tevens drankverkoop, een saptentje met uitnodigende stoeltjes, en een CD-winkeltje. De kapsalon waar we langsfietsen is bijzonder; niet meer dan een stoel voor een grote spiegel onder een afdakje, en een mannelijke kapper met mondkapje. Opvallend is een witte stenen kerk, zo’n vijftig meter van de zandweg af. Op het gebouw staat met grote letters ‘Rejoice’, en in de kerk de woorden ‘Jesus love you’. Het Engels is niet perfect, en ik denk dan ook dat de kerk gesticht is door een Aziatisch evangelisch kerkgenootschap. Op verschillende plekken in Cambodja hebben we al christelijke Aziaten met een missie ontmoet. Van binnen is de kerk helemaal betegeld met aan de achterzijde een verhoging, als een soort koor, maar verder zonder stoelen of banken. Net als in de tempel zitten de bezoekers hier kennelijk ook op de grond. We passeren een school waar het net speelkwartier is. In keurige wit-blauwe uniformen spelen de kinderen buiten. Er zijn waarschijnlijk ook kinderen van het weeshuis bij, en we blijven even staan om te zien of we ze herkennen. We horen een aantal keren ‘hello, hello’ en zwaaien vrolijk terug. Onder de enorme boom voor de school staat een hele rits kinderfietsjes, ook weer zo Nederlands!

Huis aan de zandweg.

Er is behoorlijk wat verkeer op de zandweg. Regelmatig zien we verkopers op fietsen of brommers. Er wordt van alles aangeboden, van plastic bakken in alle soorten en maten tot bezempjes en plumeaus, en van grote zwarte slakken in huisjes en een soort kokkels tot lapjes vlees en dat alles gewoon in grote open manden of planken achterop. Verder rijden er mooie karretjes met suikerrietsap voorbij. Je kunt ze aanhouden en een drankje kopen. Meestal wordt het suikerrietsap gemengd met sinaasappelsap en geserveerd in een plastic zakje met een rietje. Minder leuk voor onze ogen en neuzen zijn de vrachtwagens die, volgeladen met zand, over de zandweg voorbij scheuren. Het ophogen van land zodat je in het natte seizoen niet zoveel last hebt van het vele water, is hier echt een ding! Ook een enkele personenauto stuift langs, maar veel meer fietsen, brommers en brommertaxi’s. Je moet wel over aardige stuurmanskunsten beschikken voor deze weg; hij is niet alleen smal en onverhard, maar er zitten hier en daar ook gemene kuilen in. En met elke regenbui komen er nieuwe bij. Wij maken af en toe een aardige slinger om er niet heel hard in te fietsen.

Lotusoogst.

Overrijp

Tot onze grote vreugde fietsen we ineens langs een winkeltje waar bananen te koop zijn. Ze moeten wel gauw op, een aantal is al overrijp, maar omdat we voor twee enorme trossen banaantjes maar een halve dollar hoeven betalen, hoor je ons daarover niet klagen. De zon begint nu lekker te branden, Marte besluit dat dit het moment is om haar zonnehoedje niet meer op te willen, ook niet na eerst zacht en later dwingender aandringen van haar moeder, en ik besluit daarop dat het tijd wordt weer huiswaarts te keren. Na een kwartiertje terugfietsen, het is dan half 11, staan we weer in het halletje van ons huis, en is het overduidelijk sap- en koffietijd!