Auteur - Teus Lebbing

Waar ga je heen op huwelijksreis midden in de winter? Verlangend naar rust, romantiek, natuur en sport kozen Teus Lebbing en Arko van Heteren voor Fins Lapland. Om er te skiën, te sneeuwscooteren, lekker te eten, en, zo merkten ze al snel: om zich continu te verwonderen.
Wie gewend is om te wintersporten in de Alpen, wordt in Lapland overspoeld door verrassingen. Al helemaal in de donkere maand januari. Hier geen uitzichten op spectaculaire bergmassieven, geen steile hellingen waarop je je in zweet moet werken en geen overvloed aan pistes en liften om uit te kiezen. Ook hoef je ’s ochtends niet al om 9 uur klaar te staan voor de eerste skilift. Die opent pas om 10 uur.

Lapland

Maar hoeveel moois komt daarvoor in de plaats! Elke dag is er de verwondering over de permanent witte ijsbomen, de door de pakken sneeuw gedempte geluiden, de contrasten tussen de verlichte pistes en verduisterde luchten. En ís het eenmaal licht (in januari is dat van 11 tot 14 uur, en op onbewolkte dagen een uurtje meer), dan kijk je niet uit op bergpieken, maar over uitgestrekte witte toendra’s. Dat is nog eens wat anders voor de doorgewinterde Alpen-reiziger!

Rond één uur ’s middags op een bewolkte dag: de duisternis begint alweer in te vallen.

Gedempt getimmer

De plek waar we zijn beland heet Levi. Het piepkleine plaatsje (15 minuten rijden vanaf het noordelijke vliegveld Kittilä, op zo’n anderhalf uur van Helsinki en 170 kilometer boven de poolcirkel) is in de laatste twintig jaar uitgegroeid tot een – voor Scandinavische begrippen – waar wintersportoord. Inclusief een echt centrumpje met restaurants, barretjes en winkels. Dat Levi vol inzet op het toerisme bewijst het aantal bedden: de hotels en blokhutten herbergen in totaal 18.000 bedden op slechts 700 bewoners! Dat is meer dan enig andere plek in Finland, zelfs Helsinki heeft er duizend minder.
En nog steeds wordt er flink bijgebouwd. Als we de eerste ochtend van onze huwelijksreis gewekt worden door druk gezaag en getimmer naast ons hotel Hullu Poro, verliest Levi wel iets van zijn rustieke glans. Gelukkig dempt de sneeuw ook bouwherrie, en schrikt deze ons de rest van de week niet meer op uit onze droomwereld.

Op de eerste pistes in het centrum van Levi vind je de meeste skiërs. Maar daar lach je om als je de drukke Alpen gewend bent.

Vrieskist

In Finland is de winter lang en nadrukkelijk aanwezig. Al in oktober begint het er te sneeuwen en in het noorden is tot in mei sneeuw te vinden. Ongebruikelijk genoeg, kon dit jaar het winterseizoen (2005/2006) in Levi pas in november starten door het uitblijven van sneeuw. Wij merken daar niets meer van, het ligt er met pakken. Dat de Lapse winter gepaard gaat met ijzige temperaturen tot -20 graden, daar hebben we ons op voorbereid. Tenminste: dat dachten we. Wow, zo voelt het dus! Echt een vrieskist. Zonder sneeuwbril en winddichte kleding begin je hier niets. Hoe goed we ons ook inpakken – alleen onze neuzen en een klein deel van onze wangen hebben contact met de buitenlucht -, af en toe moeten we echt stoppen met skiën vanwege de kou.

Een prachtige verschijning: de ijsbomen. Het resultaat van sneeuwen, vriezen, dooien en weer opvriezen.

De pistes zijn ook niet lang en stijl genoeg om warm te blijven. Het hoogteverschil is niet meer dan 325 meter, en de langste piste telt maar 3 kilometer (voor meer facts & figures: zie kader ‘Levi in het kort’). Dus zitten we langer in de (sleep)lift dan dat we skiën. Maar hoe fervente skiërs we doorgaans ook zijn, het stoort ons niet. De relatief simpele pistes geven ons meer dan genoeg voldoening, met name vanwege de buitengewone sfeer. Want het moet gezegd: in het pikkedonker ogen pistes heel anders. De combinatie duisternis, sneeuw, ijsbomen en (bescheiden) kunstlicht is ronduit sprookjesachtig. Hier word je melancholisch van.

Hoewel langlaufen in Finland nog altijd de populairste sport is – de kinderen worden op ski’s naar school gestuurd – wint alpineskiën aan populariteit. Net als snowboarden. En dat is niet gek: de pistes zijn niet stijl en lekker breed, en voor de freestylers is er in Levi een prima Snow Park met een superpipe en halfpipe.

Steile hellingen tref je niet in Levi. Maar skiënd kom je ogen te kort wat natuur betreft.

Betoverend

Maar we zijn niet alleen gekomen om te skiën. Er is nog zoveel anders te ondernemen. Wakvissen, een sterrenhemelsafari, een tocht naar een rendierfarm of een boswandeling op sneeuwschoenen, om maar wat te noemen. We kiezen voor een sneeuwscootertocht naar een huskyboerderij. Voor best veel geld (130 euro p.p; vanuit Nederland reserveren schijnt voordeliger te zijn) boeken we de tocht bij Arctic Safaris in het dorp. Over onze vijf lagen kleding krijgen we er nog één aan: een winddichte, gevoerde overall. Onze bergschoenen vervangen we door dikgevoerde sneeuwlaarzen. Beslagen ten ijs stappen we dus even later op de sneeuwscooter. De gids – de eerste spraakzame Fin die we tegenkomen – wijdt ons in in de belangrijkste kneepjes van de scooter. De twee andere stellen (uit Frankrijk en Rusland) hebben de instructies niet nodig en stappen behendig op hun scooter. Later horen we waarom: hun hele vakantieweek hebben zij tot nu toe al gevuld met safaris. Wij – de één aan het stuur, de ander beweegt met de bochten mee – beginnen wat onwennig aan de tocht over de eindeloos witte sneeuwpaden. Maar het went al snel, en bovendien doet de gids het rustig aan. Alléén zouden we niet zo snel op pad gaan door dit landschap; het ene ongerepte pad is simpelweg niet te onderscheiden van het andere en alle ijsbomen lijken op elkaar! Maar wat is het betoverend allemaal. En geen mens te bekennen. Wel rendieren. Eerst zien we er één ons pad kruizen; later blijkt zich een hele kudde achter de bomen te verschuilen. We blijven ze een tijdje bestuderen, steeds van dichterbij. Ze schrikken nauwelijks op van ons, dat schijnt best uniek te zijn, zegt de gids.

Hoe dik kun je je inpakken tegen de kou? Alleen de neustopjes en een deel van de wangen bleven (helaas) onbedekt.

Geen schokdempers

Na een mooie scootertocht van anderhalf uur arriveren we op de huskyboerderij. Hondengeblaf en –gejodel komt ons tegemoet. Opgewonden banjeren de witte viervoeters door hun kooien, in de sneeuw overduidelijke gele plasjes achterlatend. De temperamentvolle sledehonden schijnen heel lief te zijn voor mensen, maar zo zien ze er van dichtbij niet uit. Tenminste: dat vinden wij. Onze safarigenoten lopen weg met de dieren.
Voor we de proef op de som kunnen nemen, krijgen we in een knusse hut met openhaard wat instructies van de Finse kennelbazin. Plus een worst en sterk drankje. Ze zijn hier duidelijk op het toerisme ingesteld. Het blijkt dat we kunnen kiezen: of zelf de huskyspan besturen of ons laten vervoeren door een ‘professional’. We kiezen – lekker soft – voor het laatste. De tour zal een kwartiertje duren. Veel te kort lijkt ons, maar net na de start – geïnstalleerd in de slee met rendiervellen – ontdekken we dat het best pittig is. In de slee zijn geen schokdempers te bekennen namelijk. En die honden omzeilen de bulten echt niet. Wat zijn we toch verwend. Wanneer we na een ‘bumpy ride’ in de omgeving van de huskyboerderij de finish bereiken, verlangen we naar onze sneeuwscooter: dat vervoermiddel past beter bij ons en onze stramme ruggen.

De terugweg naar Levi gaat een stuk vlotter. Met de drie scooters in zijn kielzog, spurt de gids over de paden, de donkerte vooruit. Het is gelukt om de safari precies in de vier lichte uurtjes af te ronden. En dat is maar goed ook, want zelfs door alle lagen heen beginnen we de kou te voelen. (Een kleine tip voor de achteloze reizigers onder ons: zorg dat je bivakmuts vóór vertrek strak onder je helm zit, en niet voor je ogen kan glijden. De tocht wordt namelijk een stuk vermoeiender en saaier met een muts die permanent driekwart van je zicht bedekt.)
Eenmaal terug in het dorp zien we maar weinig skiërs op de piste. Een blik op de thermometer verklaart veel: het kwik is gedaald naar -20 graden. Tijd voor een stevige maaltijd dus.

Weer eens wat anders: graffiti op bevroren muren.

Rendier op je bord

Ook de hongerige mens heeft Levi genoeg te bieden. Het kleine dorpje herbergt opvallend veel restaurants – variërend van het type eetcafé tot wat chiquer tot. Wij kiezen veelal de middenweg, met één favoriet: een klein restaurantje Ruokalista (gelegen op Leviraitti 1, dichtbij hotel Levitunturi), dat het wint wat gemoedelijkheid, service en kwaliteit van de gerechten betreft. Alleen de stoelen zijn er erg hard, wat lang tafelen onaantrekkelijk maakt.
Opmerkelijk in Ruokalista is de vriendelijkheid van het bedienend personeel. Dat is geen vanzelfsprekendheid in Levi. Met toeristen wordt alleen de hoognodige informatie uitgewisseld; interesse in meer details over je trip naar Finland heeft niemand. Dat is best wennen, na alle liefelijkheid tijdens recente vakanties naar Zuid-Afrika of Noord-Amerika. Onaardig bedoelen de Finnen het absoluut niet, ze zijn gewoon wat nors. Maar halverwege onze vakantie constateren we dat het gebrek aan aandacht ook best wel weer rustig is.

Ons hotel Hullu Poro (‘gek rendier’ in het Nederlands) telt maar liefst vijf eetgelegenheden. Twee van de drie die wij proberen bevallen goed. Dat zijn Kammi, een wat chiquer tentje, en het Steakhouse. De derde (genoemd naar het hotel) heeft meer weg van een vreetschuur, dus die mijden we ‘s avonds. Helaas wordt er wel elke ochtend ons ontbijt geserveerd. Slaperig kijken we tijdens toe hoe de Russische en Finse toeristen hun borden vol blijven scheppen bij het buffet.
Finnen blinken uit in de bereiding van vis en wild. Aangezien we geen visliefhebbers zijn, laten we ons het vlees goed smaken. Elke dag een stuk rendier op je bord, heerlijk. Al helemaal met die smakelijke cranberrysaus (in alle soorten en maten) erbij. Daar blijven we de hele vakantie onze vingers bij aflikken.

Gaaf! Een dagje niet skiën, maar sneeuwscooteren over eindeloze sneeuwpaden.

Originele keuze

Vóór ons vertrek naar Lapland, hadden onze vrienden op twee manieren op onze huwelijksreisplannen gereageerd: óf met groot enthousiasme óf vol ongeloof. Een tussenweg was er niet. De natuur- en skiliefhebbers in onze vriendenkring juichten onze originele keuze van harte toe. De anderen konden hun verbazing niet verbergen. Want hoe verzonnen we het om in het allerkoudste seizoen naar het noorden te trekken? En realiseerden we ons wel dat het maar nauwelijks licht is in deze periode? Lichtelijk bezorgd waren we uiteindelijk in het vliegtuig gestapt. Waren we dan echt zo gek? Die twijfels verdwenen onmiddellijk na aankomst in het kleine paradijsje. Inderdaad zie je in januari in Levi weinig zon, en kan het er steenkoud zijn. Maar vanaf de jaarwisseling nadert het einde van het donkere seizoen rap. We krijgen elke dag acht minuten langer licht. En met wat kleuren gaat dat gepaard! Zowel in de lichte als donkere uren kijken we onze ogen uit.

En dan kruist zo maar een rendier je pad.

Op de terugweg naar Nederland is er voor ons dan ook maar één conclusie mogelijk: wie zich op (huwelijks)reis graag wil verwonderen, zichzelf goed kan vermaken, van natuur en rust houdt en niet opziet tegen vrieskou, is aan het juiste adres in Levi. Óók in de koudste en donkerste maand van het jaar.

Sprakeloos: één van de eerste zonsondergangen luidt het einde in van ‘the dark season’.