Ethiopië

Ethiopië is een smeltkroes van culturen en heeft een diversiteit aan natuur die je niet verwacht. Alle bekende televisiecollecties (Eén voor Afrika) en de megaconcerten van Bob Geldof en zijn vrienden ten spijt, er heerst nog steeds armoede en droogte in delen van het land. Maar het land is ook onverwacht groen, ook in Addis Ababa en de mensen zijn prachtig en trots.
Ethiopië is 27 maal zo groot als Nederland. De hoofdstad Addis Ababa heeft twee miljoen inwoners en is zeker een bezoek waard. Ook in andere delen van het land is nog veel te ontdekken. Zo kun je in het nationale park in het Simien gebergte mooie wandelingen maken langs diepe ravijnen en spectaculaire bergtoppen. Naast vele vogelsoorten huizen hier ook zeldzame steenbokken en bavianen. Of kijk je ogen uit op de Bati-markt, de grootste vee- en kamelenmarkt van Ethiopië. Het is dé ontmoetingsplaats voor mensen uit de omgeving. Iedere maandag brengen duizenden Ethiopiërs een bezoek aan Bati. Vooral de Afar vrouwen met hun prachtige haardracht en sieraden vallen op. De mannen herken je direct aan hun mes dat ze in een gordel om hun middel dragen.

Hamar vrouw bij het dorp Dimeka.

Geschiedenis in een notendop

Volgens legendes is de mensheid in het huidige Ethiopië, toen het keizerrijk van Aksum genoemd, ontstaan. Daarna werd het land gedoopt tot Abessinië, een naam die je nog veelvuldig tegenkomt op reis door het land. Eeuwen later, in 1896 versloeg het land het aanvallende Italië, is Ethiopië het enige niet-gekolonialiseerde land in Afrika. In 1916 kwam edelman Ras Tafari aan de macht, Ras betekent generaal of hertog. (Daar zijn verschillende lezingen over). Als in 1930 Keizer Haile Selassie wordt benoemd, is deze zeer populair op het gehele Afrikaanse continent en later ook in de rest van de wereld. In 1935 wordt het land wederom aangevallen door Italië, deze keer overwinnen de troepen van Mussolini. De Britten winnen het terug in 1941. De Ethiopiërs noemen dit een tijdelijke bezetting en geen kolonisatie, iets waar ze trots op zijn. Diverse Italiaanse namen en invloeden komen wel voor in het straatbeeld. Haile Selassie vervolgt zijn regentschap en als de Keizer Jamaica bezoekt, waar de voormalige slaven het land Ethiopië adoreren en beschouwen als hun oorsprong, wordt hij gezien als de reïncarnatie van Jezus. Zijn naam zal voor altijd verbonden zijn aan de rastafari-beweging, beroemd geworden door Bob Marley en andere rastazangers. De veelgebruikte kleuren van de rasta’s, geel, rood en groen, zijn afgeleid van de Ethiopische vlag. In de jaren zeventig vinden diverse staatsgrepen plaats en wordt Haile Selassie gevangen genomen, hij overlijd in 1975. Het land wordt een dictatuur en pas sinds de jaren negentig is er sprake van een stabiel bestuur. Wel voert het land door de jaren heen vele (burger)oorlogen met de eigen bevolking en de buurlanden Eritrea en Somalië. Nu is het land officieel democratisch en zijn er in 2005 verkiezingen gehouden. De uitslag wordt echter betwist, zowel door de oppositie als door internationale waarnemers. Het heeft geleid tot vele onrusten in dat jaar, maar nu (eind 2009) is het er rustig in het land. De oorlog met het strengislamitische Soedan is voor reizigers niet merkbaar en zeker geen reden om het land niet te bezoeken.

Addis Ababa

De stad Addis Ababa (‘nieuwe bloem’ in het Amhaars) is zo’n kleine honderd jaar oud en is er één van grote tegenstellingen: lawaaierige straatjes vol met verkopers, grazende geiten, toeterende Fiatjes, brede schaduwrijke avenues met luxe hotels en dure restaurants, zakenlui, ontwikkelingswerkers, bedelaars, priesters in hun religieuze outfit en vrouwen met traditionele haardrachten en gewaden. Addis heeft vele musea. De tentoonstelling in het Nationaal Museum neemt je mee terug in de tijd. Aan de hand van gebruiksvoorwerpen, muziekinstrumenten, kleding, sieraden, Koninklijke en religieuze attributen wordt een beeld geschetst van Ethiopië door de eeuwen heen. Het Etnologisch Museum geeft je een goed overzicht van de culturele rijkdom van de talrijke volkeren in het land.
Een leuke kennismaking met Addis vormt een bezoek aan de Piazza, een oude wijk waar Italiaanse invloeden nog voelbaar zijn. Je vindt er stalletjes met de meest uiteenlopende producten en talloze barretjes waar de Ethiopiërs hun ‘buna’ (koffie) drinken. Voor het traditionele gerecht, injera, met een kruidige saus kun je terecht in de diverse restaurantjes. Een glas tej (honingwijn) maakt de maaltijd compleet.

Het Fasiladas paleis in Gonder.

Harar

Als je het vulkanische landschap van het Awash Nationaal Park verlaat, kun je je reis vervolgen door de hoogvlakte van de Harargue, waar het landschap uit steile heuvels, diepe ravijnen, struiken en cactussen bestaat. Je komt uit bij Harar, een oud stadje omringt door een stadswal, gelegen op een granietheuvel. Het stadje vormde eeuwenlang een belangrijk handelscentrum waar verschillende culturen elkaar troffen. Van hieruit liep een karavaanroute naar de kust van Somalië. Slaven, ivoor, tabak, goud, muskus en saffraan werden geëxporteerd. Harar heeft meer dan 87 moskeeën, talloze altaren en tombes gewijd aan heiligen.
Tijdens een wandeling door het oude centrum met zijn wirwar aan steegjes, kleurige balkonnetjes, winkeltjes en witte huizen krijg je de indruk in het Midden-Oosten beland te zijn. De tocht voert je langs prachtige plekjes: de Medhane kathedraal, het huis van Rimbaud en de graftombe van Emir Nur. Bezoek ook het huis van Ras Tafari, de Ethiopische keizer die veel volgelingen had: de rastafari’s. Liefhebbers van musea kunnen een bezoek brengen aan het kleine Harar museum waar op tafels diverse gebruiksvoorwerpen van verschillende volkeren tentoon worden gesteld. Ook een bezoek aan een Adare huis is zeker de moeite waard. Het zijn prachtige witte huizen, vaak versierd met groenblauwe muurschilderingen.
Op de markt Magal Guddo verkopen vrouwen met kunstig ingevlochten haar hun groenten, specerijen en heerlijke linzen- en aardappelsamosa’s. Ook kent de stad talloze patisserieën waar je je tegoed kunt doen aan een ‘café macchiato’ en een zoet gebakje.

Mystieke sfeer in Lalibela

Als je de weg door het ontoegankelijke landschap van het Lasta-gebergte vervolgt, kom je bij Lalibela, een eeuwenoud pelgrimsoord. Het geldt als het centrum van de Orthodoxe Kerk en staat bekend om zijn elf kerken uit de twaalfde eeuw die geheel uit de rotsen zijn uitgehouwen. Het is het domein van talloze priesters, pelgrims en devote christenen in witte gewaden. Proef de kenmerkende religieuze sfeer tijdens een bezoek aan het doolhof van onderaardse gangen. Al dwalend word je verrast door geurende wierookbranders en tromgeroffel. De geuren, het kaarslicht, het gezang van de kerkgangers en de muziek van trommels, ratels en fluiten die weergalmt door de hoge gewelven, geven het geheel een mystieke sfeer.

Feesten

Overal ter wereld zijn festivals hoogtepunten van het bestaan. Vaak gaan religieuze rituelen hand in hand met een kleurrijk volksfeest. Het belangrijkste feest van de Orthodoxe Kerk is Timkat, de viering van de doop van Christus door Johannes in de rivier de Jordaan. Het hele jaar door bezoeken pelgrims Lalibela, maar in de dagen voor Timkat wordt het werkelijk overspoeld door gelovigen die de processie willen bijwonen. Overal in ’t land worden replica’s van de tabot, de ark des verbonds met daarin de stenen tafelen van Mozes, uit de kerken gehaald. Ze worden gedragen door priesters in prachtige satijnen gewaden. De tocht voert langs de meeste kerken, waar priesters zich aansluiten, ieder met hun eigen replica van de tabot en een felgekleurde parasol. De tocht eindigt aan de oevers waar de hele nacht gebeden, getrommeld en gezongen wordt. Bij zonsopgang vindt de rituele doop plaats. Nadat de replica besprenkeld is, plonzen zowel volwassenen als kinderen uitgelaten het water in om gedoopt te worden. Na dit ritueel zet de stoet zich weer in beweging en zie je de rij gekleurde parasols langzaam tegen de berghelling omhoog kruipen. Meestal is dit festival medio januari.