Risicogebieden

Vertrekken de meeste backpackers met de Lonely Planet onder hun arm de wijde wereld in, voor de meer avontuurlijke reiziger is – naast de site van het ministerie van Buitenlandse Zaken – The World’s Most Dangerous Places van Robert Young Pelton de ideale reisbijbel. Geen weetjes over de lolligste kroeg, het goedkoopste hostel of de leukste boekwinkel, maar adresjes voor kogelvrije vesten, een hoofdstuk ‘More than you ever want to know about landmines’ en tips als ’trust no one, suspect everyone’.

Op de site van Pelton met het veelzeggende adres http://www.comebackalive.com vind je ook een pagina met Dangerous Places. Daar staan onderaan het lijstje, na ondermeer Afghanistan, Nigeria en Uganda, de Verenigde Staten. ‘Land of the free and home of the brave. And you’d better be damned brave here, because people are free to do pretty much anything they like.’ Werpt meteen de vragen op: Wanneer is een land een risicogebied? En wie bepaalt dat?

Buitenlandse Zaken

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Nederland heeft een uitgebreid netwerk van mensen in bijna alle landen van de wereld die bepalen of er een reisadvies – Buitenlandse Zaken spreekt niet over een negatief reisadvies, maar over een reisadvies – voor een land wordt gegeven. Regeringen van een land hebben geen invloed op dat advies. Iedere keer wanneer er in een land iets gebeurt dat het advies kan beïnvloeden, wordt het opnieuw bekeken. Het kan zo gebeuren dat een advies meerdere keren per week wordt bijgesteld. Reisadviezen van landen staan onder het kopje Reizen en Landen op de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken Een reisadvies van het ministerie is – zoals het woord als zegt – een advies. Buitenlandse Zaken kan burgers géén verplichtingen opleggen; het advies is daarom niet bindend. Het is aan de burger om dit advies op te volgen of naast zich neer te leggen.
Het ministerie zal altijd proberen om reizigers in nood te helpen, ook als dat in een land is waar een reisadvies voor van kracht is. Probeer dat – uiteraard – te voorkomen en bedenk je goed dat hulp moeilijker te bieden is naarmate de omstandigheden risicovoller zijn.

Toch in de problemen

Zijn ondanks al je zorgvuldige voorbereidingen toch je reispapieren gestolen, word je tegengewerkt door de autoriteiten of is je reisgenoot ontvoerd? Bij problemen in het buitenland kun je je richten tot een Nederlandse vertegenwoordiging in dat land. Die is onder te verdelen in drie categorieën.

1. De Nederlandse Ambassade
In veel landen zit een Nederlandse Ambassade. Daar is er altijd maar een van. Het idee dat een Nederlandse Ambassade in het buitenland Nederlands grondgebied is, is een misvatting. Wel is het zo dat de wet van dat land niet van toepassing is in de ambassade. De ambassade heeft overigens alleen een bemiddelende functie. Zo kan het bij problemen bemiddelen voor bijvoorbeeld medische verzorging, het vinden van een tolk of contact met het thuisfront en kan het ongeregeldheden aankaarten bij de autoriteiten. Bij een arrestatie of ontvoering kan een ambassade nooit zorgen voor vrijlating, alleen voor bemiddeling.

2. Een Consulaat
Van een consulaat kunnen er meerdere in hetzelfde land zitten. Een consulaat heeft minder bevoegdheden dan een Ambassade.

3. Een Honorair Consul
Ook van honoraire consuls kunnen er meerdere in een land zitten. Een honorair consulaat heeft op haar beurt weer minder bevoegdheden dan een consulaat. Zo kan een Honorair Consul geen paspoorten verstrekken maar wel, met akkoord van de hoofdpost, laissez-passers. Dit zijn tijdelijke nood-reispapieren om terug naar Nederland te reizen.

Ook voor adressen van de Nederlandse vertegenwoordiging in het buitenland en voor meer informatie over hun bevoegdheden, kijk je op de website van het Ministerie van Buitenlandse Zaken

In een heel enkel geval, zoals bijvoorbeeld in Cambodja, is geen van deze drie Nederlandse vertegenwoordigingen aanwezig. Je kunt je dan wenden tot de vertegenwoordiging van een ander EU-land. Zij nemen vervolgens contact op met het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Molestverzekering

Juist als je naar een risicovol gebied reist, heb je een goede reisverzekering nodig, zou je denken. En juist in die gebieden is je reisverzekering vaak niet geldig. Zet je daarom over die drempel heen, maak je klaar voor een van de saaiste klussen ooit en lees voordat je op pad gaat de voorwaarden van je reisverzekering goed door. Je hebt namelijk kans dat je niks uitgekeerd krijgt als je schade hebt die ‘gevolg houdt met molest’. Denk daarbij aan gewapende conflicten, burgeroorlog, opstand, binnenlandse onrusten en oproer en muiterij. Maar ook als je niet het slachtoffer bent van politieke onlusten, maar je bij een ongelukkige struikelpartij je been breekt, krijg je niks vergoed. Verzekeringsmaatschappij OOM is een uitzondering op de regel. Bij deze maatschappij kun je een aanvullende molestverzekering afsluiten. Je sluit deze verzekering per land af. Of de maatschappij de molestverzekering kan bieden, is afhankelijk van de situatie op dat moment. Ga voor meer informatie naar OOM verzekeringen.
Is er van te voren niet bekend dat er een dreiging is van gevaar, dan heb je wel recht op uitkering als je schade lijdt.

Gezondheidsrisico’s

Net zo levensbedreigend als de politieke situatie in een land, kan de gezondheidssituatie ter plaatse zijn. Op de website van de GGD vind je adressen van GGD’s door heel Nederland. Hier kun je je laten informeren over gezondheidsrisico’s en eventueel vaccinaties halen.
Het is aan te raden zelf een reisapotheek mee te nemen. Vooral naalden zijn in veel landen waar men minder secuur met de hygiëne omgaat dan wij gewend zijn, geen overbodige luxe. Bij het Landelijke Coördinatiecentrum Reizigersadvisering vind je informatie over de inhoud van een reisapotheek, maar ook over ziektes, vaccinatieadviezen en antimalaria aanbevelingen per land en preventieve maatregelen. Meer info lees je in het hoofdstuk Gezondheid & Ziekten.