Fietsen over de Pamir Highway in Tadzjikistan

door Reis om de Wereld
Gepubliceerd: Laatst ververst op 54 views

Mari Bergsma en Eva Frenaij vertrokken op 1 maart vanuit Nederland per fiets richting het oosten. Ze fietsten langs de Donau, door Turkije, namen een boot over de Kaspische Zee en fietsten verder via Centraal Azië naar China. In dit verhaal beschrijven ze hun 5 weken in het land met meer dan 90% bergen, Tadzjikistan.

Onder fietsers is Tadzjikistan beroemd vanwege de Pamir Highway, de op één na hoogste internationale snelweg ter wereld. De Pamir Highway (M41) loopt van Doesjanbe in Tadzjikistan naar Osh in Kirgizië en doorkruist het Pamir gebergte tussen pieken van meer dan 7000 meter.

De weg ligt grotendeels boven de 3000 meter hoogte met als hoogste punt de 4655 meter hoge Ak Baital pas. De Sovjets hebben deze snelweg in de jaren 60 aangelegd om zo het meest afgelegen en zuidelijke deel van de Sovjet-Unie bereikbaar te maken.

Dat er hier over een snelweg wordt gesproken is misleidend. Het grootste deel is namelijk onverhard en voorzieningen die wij bij een snelweg vinden horen; gezellige tankstations met broodjes gezond, duidelijke routebordjes en strepen op de weg zijn er niet bij.

Wat er wel is: heel veel ontzettend hoge bergen en te fietsen hoogtemeters. IJskoude riviertjes waaruit je het water kan drinken, af en toe kleine dorpjes, de prachtigste kampeerplekken en de onvoorstelbare maanlandschappen die je vaak helemaal voor je alleen hebt.

Doesjanbe naar Qalai Kum (281 km, 5430 hoogtemeters, hoogste punt: 3254 meter)
Met onze tassen vol havermout, gedroogd fruit en pasta voor ruim een week fietsen we samen met Thijs en Nienke weg uit de hoofdstad Doesjanbe. We ontmoetten dit Nederlandse stel eerder al fietsend in Georgië en hebben afgesproken een stuk samen te fietsen.

De eerste dagen is het vooral erg heet, bijna 40 graden. De weg is goed en het verkeer niet te druk. Na een dag of drie eindigt het asfalt en rijden we afwisselend over grind, losse stenen en rivierkeien. Soms zelfs door riviertjes. Hierdoor komen we nauwelijks vooruit en fietsen slechts rond de 50 km per dag.

We wisten dat dit afzien zou worden maar toch valt het ons zwaar. Bergop zweten we zoveel, dat we meer dan 6 liter water per dag drinken maar alsnog maar 2 keer hoeven te plassen.

Naar beneden is niet veel beter. De fietsen rammelen dan zo hard over de losliggende stenen dat we bang zijn dat ze breken. Het zorgt ook voor pijn in je polsen van het constante remmen.

Maar het is niet alleen afzien, het geeft ook heel veel voldoening. We zijn de hele dag buiten, er is geen tijdsdruk, we zien wel waar we die avond onze tent opzetten en onze pasta koken op onze benzinebranders.

Ook zijn de Tadzjieken hartverwarmend, als we ergens langer dan een kwartier pauze houden stopt er bijna altijd wel een auto waar iemand uitstapt die ons een zak appels, een watermeloen of moerbeien geeft.

uitgenodigd door een lokale familie

We worden uitgenodigd door een lokale familie.

Na een dag of vijf begint het serieuze stijgen naar een pas van 3252 meter. We klimmen het dal uit en verlaten de rivier. We willen graag in één dag van 1700 meter naar 3252 meter gaan en dan weer afdalen en dat over een onverharde weg.

Een absurde inschatting zo blijkt als we maar langzaam vorderen vanwege een land slide waar we de fietsen met moeite overheen duwen. Gelijk daarna zien we dat de brug waar we overheen moeten is weggeslagen. Dat betekent tassen er af en door de rivier waden. Ondertussen pakken gitzwarte wolken zich samen. In de uren die volgen komt dit front steeds dichterbij en zien we flitsen in de verte.

een landslide en weggebroken brug betekent: tillen!

Een land slide en weggebroken brug betekent: tillen!

Mari krijgt nu ook hoofdpijn want we stijgen snel. Vlak onder de top besluiten we ons kamp op te slaan in de buurt van een bunker. Als het onweer ons dan treft kunnen we in ieder geval schuilen. Dat blijkt niet nodig. Uiteindelijk is het een van de mooiste kampeerplekken.

Om 6 uur ’s ochtends horen we zachtjes: ‘meisjes, de zon komt op kom kijken’. Wij hebben geen zin maar Thijs blijft ons maar roepen en dus komen we uit de tent. En hij heeft gelijk; het is prachtig om het warme ochtendlicht over de pieken die ons omringen te zien komen.

De top een paar honderd meter hoger is dan ook niet meer zo bijzonder. Wat ons wel raakt is het gigantische ontmijningsprogramma dat rond de top plaatsvindt. Overal staan waarschuwingen en het lijkt wel of we tussen de astronauten fietsen, iedereen heeft een dik pak aan met een afgesloten hoofdkap.

Een nalatenschap van verschillende oorlogen horen we later. We stappen weer op en racen naar beneden over een stoffig weggetje bezaaid met gigantische rotsblokken en diepe afgronden naast ons.

We bereiken Qalai Kum, en slapen voor het eerst sinds een week weer in een guesthouse. Hier krijgen we tijdens het eten een fantastische verrassing: friet als avondeten! Eindelijk wat anders dan pasta.

Qalai Kum naar Khorog (239 km, 3670 hoogtemeters, hoogste punt 2218 meter)
We houden een rustdag in Qalai Kum terwijl Nienke en Thijs verder fietsen. In Qalai Kum is precies niks te doen en dat is perfect voor een rustdag. We slaan nieuw eten in, kopen schimmige Iraanse zonnebrand met factor 80(?) en kijken de hele dag uit over de Panj rivier. Deze rivier vormt de grens tussen Tadzjikistan en Afghanistan.

Afghanistan kennen we vooral van het nieuws en er zo dichtbij zijn voelt gek. Toch zien we in de dagen daarna dat het leven aan de Afghaanse kant net zo normaal is als aan de Tadzjiekse zijde: spelende kinderen en theedrinkende volwassenen.

kamperen onderweg naar Qalai Kum

Kamperen onderweg naar Qalai Kum.

De volgende ochtend verlaten we Qalai Kum met vijf andere fietsers, allemaal uit een ander land: Ierland, Engeland, Portugal, Polen en België. Door de grote hoogte van de M41 is het reisadvies voor fietsers om in juli of augustus te gaan, zelfs in juni kan er nog sneeuw liggen.

Vandaar dat het ‘Pamir toerisme’ geconcentreerd is en we bijna dagelijks andere fietser tegenkomen. Voor ons is dit een absolute toevoeging aan de fietsreis. Het geeft een veilig gevoel om met meer mensen in zulke afgelegen gebieden te zijn en het is gewoon erg gezellig.

Al snel blijkt dat een deel van de groep veel sneller is dan wij. Samen met Sarah (Ierland) en Pedro (Portugal) zijn wij de langzame fietsers. We besluiten samen verder te gaan. Opnieuw is het de hitte die het ongelofelijk zwaar maakt. We proberen vroeg weg te gaan in de ochtend maar het inpakken van de tent duurt altijd erg lang.

Ook nemen we lange pauzes bij waterbronnen en in restaurantjes tussen de middag. Deze restaurantjes hebben meestal maar één gerecht: eieren met knakworstjes of plov (een typisch centraal Aziatisch gerecht van rijst met veel olie, wortels, uien en jak vlees).

Het zijn eenvoudige gerechten met als bijkomend voordeel dat ze super zout en vet zijn. Meestal wordt er thee bij geserveerd maar soms is er ook vers gemaakte compote. Eén keer krijgen we zelfs ‘orange coke’ aangeboden, iets wat verdacht veel op Fanta leek.

Twee dagen na Qalai Kum voelt Eva zich steeds slechter en aan het einde van de dag moet Mari haar de berg op duwen. Eenmaal bij de kampeerplek aangekomen moet ze overgeven en krijgt vervolgens ook nog diarree. De volgende dag liften we daarom naar de eerste plek met een hotel en stopt Mari Eva in bed. De eigenaren van het hotel zijn erg ongerust en laten 3 dokters komen.

Deze gaan bij Eva op bed zitten en prikken een aantal keer hard in haar buik waarna wordt besloten dat ze moet worden opgenomen in het ziekenhuis. Voor ons nogal een overdreven reactie op een buikgriepje. Mari stelt dan voor dat ze ook gewoon wat rust kan nemen terwijl ze braaf ORS drinkt.

Hierop reageren de dokters bijzonder ontspannen en zeggen meteen dat dit natuurlijk ook kan. De rest van de dag komt de hoteleigenaar af een toe langs met een bordje rijst met bouillon. Ook houdt hij Eva nauwlettend in de gaten. Jammer voor Eva maar dat betekent dat ze geen zak chips kan eten.

Eva is niet de enige die ziek wordt in Tadzjikistan; alle fietsers die we tegenkomen krijgen soortgelijke kwalen. De hitte, het zware fietsen, de slechte hygiëne waarmee ons eten wordt bereid in restaurants, het leidt er allemaal toe dat de bijnaam van de Pamir Highway onder fietsers de Diarreah Highway is.

Als Eva weer beters is fietsen we met z’n tweeën verder. We kamperen bij mensen in de tuin en als we de volgende dag het guesthouse van Khorog (de grootste stad van de Pamir) inrijden zien we veel bekende gezichten en besluiten hier een paar dagen rust te houden.

Khorog naar Murghab (314 km, 3158 hoogtemeters, hoogste punt: 4273 meter)
Helemaal opgeladen van de luxe die Khorog te bieden heeft (een KFC; Khorog Fried Chicken, een McDolands en een heerlijke Indiër) fietsen we samen met Sarah en Pedro verder.

Vanaf Khorog kan je twee wegen kiezen: via de M41 (voordelen: grotendeels asfalt, nadelen: minder mooi) of via de Wakhan vallei (voordelen: mooier, nadelen: bijna alleen maar zandpaden). Wij besluiten voor de M41 te gaan omdat we geen steen en kuilen in de weg meer kunnen zien.

Al na de eerste dag zijn we blij met onze keus: wat een verademing om weer op asfalt te fietsen! Je kan veel meer om je heen kijken omdat je niet constant gefocust hoeft te zijn op alle stenen op de weg. Hierdoor hebben we niet langer in de avond, bij het kijken van de foto’s, pas door hoe mooi het eigenlijk was die dag.

Vanaf dit punt worden de dagen niet langer bepaald door hoeveel kilometer we kunnen fietsen maar hoeveel hoogtemeters we mogen maken. Om hoogteziekte tegen te gaan wordt aangeraden om boven de 3000 meter niet meer dan 300 tot 500 meter hoger te slapen dan de dag ervoor.

Omdat hoogteziekte betekent dat je moet afdalen besluiten we het rustig aan te doen. Dit betekent dat we alle tijd hebben voor het plakken van onze matjes, eindeloos theedrinken en het proberen te aaien van de jaks (ons nieuwe lievelingsdier).

Doordat we steeds hoger komen worden de nachten ook steeds kouder. Meestal worden we ’s ochtends wakker met ijs op de tent en volledig bevroren bidons. In de avond maken we daarom vuur van jak poep, net zoals de lokale bevolking dat doet.

Ook leren we van Sarah en Pedro om voor we gaan slapen eieren te koken en die vervolgens bij je voeten in je slaapzak te doen. Als we eenmaal boven de 4000 meter zijn koelt het zo erg af dat we besluiten om met z’n vieren in de tent te eten. Zo koel je niet te veel af tijdens het eten en kan je daarna direct (en nog warm) je slaapzak in.

Zo fietsen we gestaag door tot we op het Pamir Plateau komen van 4000 meter en weten dat we voorlopig ook niet meer lager gaan. Het plateau wordt het dak van de wereld genoemd en heeft nog het meest weg van een maanlandschap.

fietsen in een maanlandschap

Fietsen op de maan…

Aan onze piepende adem merken we dat er maar weinig zuurstof in de lucht zit en we gaan (niet voor het eerst) erg langzaam. Maar wat is daar fietsen ongelofelijk machtig, overal bergen om ons heen met besneeuwde pieken. En we voelen ons zo klein dat het extra indrukwekkend voelt dat je gewoon zelf, met je fiets en al je spullen naar boven bent gefietst.

Hoe verder we fietsen hoe eenzijdiger ook de voedselkeus is in de winkeltjes. Op grote hoogte groeien maar weinig groentes dus die verdwijnen uit het assortiment. Op een gegeven moment kunnen we alleen nog maar knoflook, ui en noedels kopen.

Gelukkig heb je als fietser altijd (maar dan ook altijd) honger waardoor de noedels heerlijk smaken, maar een beetje saai is het wel. We zijn daarom blij als we Murghab in fietsen omdat daar zowel ijs van jak melk te vinden is als een bazaar vol met verse groente!

Murghab naar de grens (182 km, 1527 hoogtemeters, hoogste punt 4655 meter)
Tot nu toe hebben we alleen maar wind mee gehad maar vanaf Murghab buigt de weg naar het noorden en krijgen we dus in plaats van wind mee, wind tegen. Hier zagen we al enorm tegenop want de wind op deze hoogte is ongelofelijk hard.

Zo hard dat we, sinds we op het plateau fietsen, minstens 1 keer per dag aankloppen bij een huis om te vragen of we binnen mogen theedrinken. Op die manier zijn we eventjes niet onderhevig aan de elementen. Meestal mogen we binnenkomen, krijgen thee en wat brood en betalen achteraf een paar euro.

Als we Murghab verlaten weten we dat we over twee dagen op het hoogste punt van de reis gaan zijn, 4655 meter, de Ak Baital pas. Het grappige van deze pas is dat het bord van de pas 3 km voor de daadwerkelijke pas staan. Het minder grappige van deze pas is dat je deze laatste 3km nog 300 meter stijgt, dat is dus een stijgingspercentage van 10%!

(bijna) op de top

Hier zijn we (bijna) op de top.

We doen hier 1,5 uur over. Elke paar honderd meter stappen we af, we houden nog een snickers pauze en ook zijn er een paar stukjes die we lopen in plaats van fietsen (al is dat niet veel beter). Als we er eenmaal zijn doen we een vreugdedans en een fotoshoot en gaan dan zo snel mogelijk naar beneden.

Het is koud, wordt bijna donker en we moeten nog een flink stuk afdalen om een niet al te hoge kampeerplek te vinden. Uiteindelijk vinden we die achter een steen waar we een klein beetje beschut staan van de wind. We maken een vuur en kijken naar de sterren. Wat een dag!

Twee dagen later kamperen we samen met 6 andere fietsers bij het gigantische diepblauwe Karakol meer. Vanaf hier is het nog twee dagen naar de grens met Kirgizië. Dit bekent ook dat we gaan afdalen, het eerste Kirgizische dorp ligt namelijk (maar) op een heerlijke 3000 meter hoogte. We kijken hier erg naar uit. De constante wind, de felle zon, de koude nachten zijn prachtig maar ook afzien.

De grens zelf is erg afgelegen en een bijzonder geval. Er hangt een volleybalnet, gedroogde marmottenhuiden en er is geen computer te bekennen dus wordt alles met de hand opgeschreven.

Als we de grens passeren is het nog 18 km door no mans land voordat we de grens met Kirgizië bereiken. Nog een keer kijken we om naar de gekleurde ruige rotsige pieken achter ons. Dan rijden we reikhalzend de sprookjesachtige groene vallei met witte yurts en paarden in die voor ons ligt.

Mari en Eva zijn nog steeds onderweg! Vind je het leuk om meer over hun reis te weten? Dan kan op hun website of Instagram.

Gerelateerd

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. Als je doorgaat met het gebruiken van de website, gaan we er vanuit dat ermee instemt. Prima! Lees meer