Reis om de Wereld
Voeding voor reizigers

Knoflookbier en rendiervlees, culinair in Helsinki

67

Russische tsaren uit vervlogen tijden kijken je streng aan, hun gigantische krulsnor prikt zowat in de ogen. Er is plaats voor één klein tafeltje in dit knusse hokje. Ons tafeltje. Wilbert is een paar dagen in Helsinki en probeert de culinaire geneugten uit. Kost wel wat, maar je krijgt er veel voor terug!

Wilbert van Haneghem

In Helsinki probeert Wilbert te bewijzen dat de stijgende Europrijzen in ons land een positief effect hebben op de beleving van de altijd al hoge horecaprijzen in Finland. Dit lukt niet echt: het blijft er duur. Maar je krijgt wel degelijk waar voor je geld én een glimlach van een Russische zangeres aan je tafel.

Helsinki? Culinair? Het lijkt een contradictio in termini. Toegegeven, de hoofdstad van Finland is geen Parijs met de beroemde Franse keuken, geen Londen met erg hippe restaurants van televisiekoks of Tokio met de duizenden sushigelegenheden. Wat is het dan wel? Het is een culinaire uitdaging!

Zeker met de relatief hoge prijzen voor alcohol en de 22% belasting die ook over eten betaald moet worden. Helsinki in het najaar vertoont veel gelijkenis met de Nederlandse herfst. Windvlagen concurreren met een najaarszonnetje, regendruppels maken de stoep glad en veel inwoners lopen met de kraag hoog opgestoken en het hoofd naar beneden gebogen.

Maar als die zuinige zonnestralen hun best doen, zijn de Finnen net Nederlanders: ze fleuren op, pakken een terrasstoel, openen de jas en kwetteren in vrolijk aandoend – en oh zo onverstaanbaar – Fins over de dagelijkse beslommeringen.

Eiland hoppen in Helsinki

In het zeer goed geoutilleerde toeristenbureau aan één van de hoofdstraten Pohjoiesplanadi is het toch niet moeilijk om bezienswaardigheden, musea en uitstapjes te vinden voor een verblijf van 4 dagen. Echter, bij een bezoek in het najaar blijkt de stad vooral gericht te zijn op de zomerse toeristen.

De boottochten rond de talrijke (meer dan 300) eilanden zijn schaars, openluchtconcerten zijn er logischerwijs niet, gidsen voor wandelingen niet meer beschikbaar en het vertier lijkt zich voornamelijk binnen af te spelen. De winter nadert dan ook met rasse schreden en volgens de informatiemedewerker hebben we nog geluk. “Sometimes it even snows this time of the year, you know” vertelt hij op samenzweerderige toon, alsof niemand het verder mag weten.

De bar lijkt uit één blok ijs te zijn gehouwen.
De bar lijkt uit één blok ijs te zijn gehouwen.

Een cocktail bij -10 graden

Om die juist zo gewenste ijzige temperaturen toch te ervaren, bezoeken we de ice bar. Midden in de stad? Met temperaturen van -10 graden? Het klinkt goed en vooral Scandinavisch. Dit is wat we zoeken! Er wordt heel veel reclame voor gemaakt en het doet ons denken aan Kerstmannen, rendieren, metershoge sneeuwpoppen en ijspegels aan de neus.

Het is iets minder poëtisch, maar daarom niet minder leuk. Als we de geheel lege bodega binnen gaan twijfelen we of we goed zijn. “The ice bar, sure, it’s just around the corner, you can sign in here, sir” is het vriendelijke antwoord op mijn vragende blikken. Even later staan we met een voorafbetaalde coupon van 10 Euro (een kassa zou niet echt werken in die temperaturen, zo wordt later verklaard) in de hand om een groot formaat poncho/winterjas over onze eigen jas aan te trekken, compleet met capuchon.

Deze is met – hopelijk – nepbont afgezet voor het ultieme diepvriesgevoel. En dan nog wanten aan. Hé, Finlandia vodka. Zowel op de jas als op de wanten staat het logo, we krijgen al een vermoeden wat we binnen gaan drinken. “Are you ready to go inside?” En of we er klaar voor zijn! We stappen een deur door die me doet denken aan een vakantiebaantje in de koelcellen van Albert Heijn.

En nog een deur, de kou slaat ons om de oren, toch maar die capuchon opzetten. In de kleine ruimte kijkt een groep van zeven personen ons nieuwsgierig aan en groet ons met een knikje. Het blijken Duitse toeristen te zijn en ze staan, elk met een glas in de hand, erg dicht bij elkaar. Voor de gezelligheid of de warmte, vragen we ons af.

Je hebt de keuze uit vodka, vodka en vodka, iets anders zou bevriezen.
Je hebt de keuze uit vodka, vodka en vodka, iets anders zou bevriezen.

Finse Tom Cruise

De barkeeper kijkt ons uitnodigend aan. Met zijn dikke winterjas, handschoenen en muts voldoet hij niet bepaald aan het Tom Cruise type uit de film Cocktail, zelfs niet als hij geroutineerd alle drankjes opsomt die hij kan maken. Inderdaad, overal zit dezelfde Finlandia Vodka in. En het logo komt ook terug in de van ijsblokken gemaakte bar.

In de bar blijken maximaal 12 personen tegelijk terecht te kunnen, maar dat heeft vooral met de kleine ruimte te maken. Die ongeveer 25 cm dikke vierkante ijsblokken die keurig opgestapeld staan zie ik nog niet zo snel smelten van de “hete” adem van de bezoekers. Het is een erg grappige ervaring, zeker als je door het raam een helaas geheel verlaten – het is maandagavond – discotheek in kijkt. Op een drukke avond kijken zij ook de ijsbar in, een vreemde gewaarwording waarschijnlijk.

Even later betreedt een groep Zweden de bar, besteld een drankje alsof het de normaalste zaak van de wereld is en kletst ongestoord verder. Hun jassen hangen open, een vrouw heeft slechts een galajurk eronder aan en wanten hebben ze geen van allen aangetrokken. Als een van de mannen mij later buiten de bar aanspreekt of ik het koud had, pakt hij mijn niet al te warme hand vast.

Zijn handen zijn gloeiend warm, en dat zonder handschoenen aangehad te hebben. Zijn truc? Hij komt uit het verre noorden van Zweden en daar is het nu al kouder dan in de bar. Ik meld hem ten overvloede dat Nederland niet echt zulke koude winters meer kent.

Culinair in Helsinki

Onze volgende culinaire ervaring is van geheel andere aard: een knoflookrestaurant! We hebben erover gelezen in de reisgids en stappen met nog frisse adem het restaurant in. Je moet wel heel erg van knoflook houden – en vooral ook van de sterke geur – om dit etablissement in te gaan en niet binnen vijf minuten weer naar buiten te lopen.

We vermannen ons en weten gewoon dat we van knoflook houden. Toch? Even later zijn we al helemaal gewend aan de geur en besmeren we ons broodje lustig met complete tenen knoflook. De menukaart kent op zich lekkere, maar reguliere gerechten uit de wereldse keuken. Met één verschil, een bepaald ingrediënt is er wat extra aan toegevoegd.

Ook het biertje dat ik bestel vermeld de mysterieuze, maar tegelijkertijd overduidelijke naam “Garlic Beer” op de menukaart. Het blijkt een groot glas op witbier gelijkend vocht te zijn, maar dan nog troebeler. Op mijn vraag of al die zwevende stukjes in het bier knoflook is, antwoord de ober: sommige, sommige stukjes wel ja.

Ik vraag niet verder en neem een slok. Niet verkeerd, gewoon witbier lijkt het wel, maar ik zou er geen avond dronken van willen worden. De maaltijden zijn smakelijk, de sfeer is gemoedelijk en met de hand voor de mond stappen we tevreden de volle tram in terug naar het hotel.

Bruine beer

Dat Finland vaak meer op heeft met haar Russische buren dan met de Scandinavische vrienden, blijkt ook wel uit de grote invloeden van Estland en Rusland in het straatbeeld, in winkels en ook in het culinaire aanbod. De receptioniste van ons hostel heeft de keuze voor ons al gemaakt: het moet toch echt Saslik worden, een befaamd Russisch restaurant. “It’s a bit pricy though”, waarschuwt ze ons.

Prijzig? En dat zegt iemand die al dertig jaar in Finland woont? Hoeveel prijziger kan het worden na koppen koffie van bijna vier Euro en biertjes van zeven Euro? Omdat we toch al van plan zijn in de betreffende wijk te gaan rondlopen, besluiten we veiligheidshalve eerst even lang te gaan, alvorens een reservering te maken.

We zitten niet te wachten op een extra hypotheek omwille van een avondje uit. De menukaart aan de buitenmuur toont prijzen die weliswaar niet laag zijn, maar niet onderdoen voor een gemiddeld (toeristen)restaurant in het centrum van Amsterdam. De inhoud van de kaart echter is niet bepaald gemiddeld toeristisch. Bruine beer en rendier zijn de specialiteiten…

Russisch gezang

Als we die avond de statige deur binnengaan, horen we al aan het drukke gepraat en geroezemoes dat we bepaald niet de enigen zijn. Sterker nog, het restaurant zit vol: met Russen. Even later krijgen we desgevraagd uitleg; de Russische ambassade zit aan de overkant! Dat verklaart ook het hoge aantal stropdassen en nette pakken en wij zijn dan ook het enige koppel, en de enige toeristen in de zaak.

Zou dat de reden zijn dat we de zogeheten “Diamond Room” krijgen? “Golden Room”is overigens een betere benaming, het glimt en glanst in dit speciale zijkamertje zonder deur en de kroonluchter geeft een soort discobal effect. Het rijkelijk versierde behang zou het niet slecht hebben gedaan op de boot van wijlen Prince de Lignac. Russische tsaren uit vervlogen tijden kijken je streng aan, hun gigantische krulsnor prikt zowat in de ogen. Er is plaats voor één klein tafeltje in dit knusse hokje.

Ons tafeltje. De bediening is geweldig en persoonlijk. En het eten is geweldig… Ik neem de gok dit jaar geen Kerstcadeaus’s te krijgen en bestel rendier. Sorry Rudolph! Gelukkig lijkt het bereidde vlees totaal niet meer op het origineel en smaakt het voortreffelijk. Live muziek, het was ons beloofd en we worden op onze wenken bediend als een trio muzikanten rechtstreeks uit de opera lijkt te zijn gekomen.

Een geweldig op elkaar ingespeeld groepje onder leiding van een frivole dame in avondjapon met roomwitte huid en knalrode lippen. En een stemgeluid! Als een Russische nachtegaal, bijgestaan door lokale ukelele en akoestisch gitaar zingt zij de ene na de andere klassieker uit het land van Poetin en vodka.