Reis om de Wereld
Voeding voor reizigers

Met een Skoda door de sneeuwvelden

84

Pieter Verbeek gaat op zoek naar het echte Tsjechië in een van de minder bekende hoekjes van Europa. Zuid-Moravië in de winter geeft je een gevoel van eenzaamheid en rust en helemaal weg te zijn van alles. ‘De binnenwegen tussen de dorpen zijn prachtig. Ze slingeren door soms steile heuvels met wijnranken erop. Die liggen geduldig te wachten in het zonnetje tot de sneeuw weer smelt en zij weer in bloei kunnen’, schrijft Pieter.

Pieter Verbeek

Besneeuwde velden zover het oog reikt. Af en toe afgewisseld door kleine dorpjes, eeuwenoude kastelen en wijnvelden. Zuid-Moravië in de winter geeft je een gevoel van eenzaamheid en rust en helemaal weg te zijn van alles. Op zoek naar het echte Tsjechië in een van de minder bekende hoekjes van Europa. Wie Tsjechië in de winter zegt, denkt al snel aan Praag en haar beroemde Karlova-brug en het Reuzengebergte met haar pittoreske pistes en goedkope accommodaties.

Tsjechisch platteland

Ver weg van de winterse toeristenstromen ligt in het zuiden van het land, aan de grens met Oostenrijk en Slowakije een stukje Tsjechisch platteland, dat je een gevoel geeft van echt een kijkje te nemen in het ‘echte’ Tsjechië. Hier lijkt de tijd stil te hebben gestaan in de kleine dorpjes, heuvellandschappen en rotspartijen. Op zoek naar dit authentiek en meer traditionele Tsjechië verruil ik dan ook Praag en haar cultuur, bezienswaardigheden en cafés en restaurants voor een goedkope Skoda Fabia en een lange provinciale weg naar het zuiden.

Brno

Vanuit Brno, de tweede stad van het land, begin ik mijn zoektocht naar dit onbekende landelijk stukje Tsjechië. Moravië vormt samen met Bohemen de Tsjechische republiek en vergeleken met de andere deelstreek is dit meer het landelijke gebied, met veel fruit, groente en wijn. Ondanks de enorme aantallen prachtige kathedralen en kerken is Tsjechië niet echt een religieus land meer. Maar hier in Moravië is de bevolking over het algemeen katholiek nog. De kleine kapelletjes en kruizen langs de wegen bewijzen dat.

Moravië is het gebied van de slivovice, de meestal door families zelf gestookte pruimenjenever. Hier is het levenstempo vergeleken met het noorden, wat rustiger en praten de mensen met een zachtere tongval dan de Pragenaars, die vaak een beetje op hen neerkijken. De Moraviërs zien de Pragenaars vaak weer als arrogant. Het is het bekende verhaal met hoofdstedelingen, dat in meeste landen wel te vinden is. Natuurlijk is Praag de bakermat van de Tsjechische cultuur. Maar om juist de rust en ‘echtheid’ van het Tsjechische platteland te ervaren kan je niet om zuid-Moravië heen. Eigenlijk zodra je de laatste buitenwijken en industrie van Brno achter je hebt gelaten valt er een deken van plattelandsrust over je heen. Ik verlaat vlak voor de grens de weg naar Slowakije bij de afslag Lednice en rij de witte velden in.

Hier op de binnenwegen, waar ik mijn Skoda door scherpe bochten manoeuvreer, kom je nog oude vrachtwagens tegen die rechtstreeks uit de communistische tijdperk lijken te zijn overgebleven. Als je erachter zit bevind je je plotseling in een zwarte roetwolk en voordat je het weet, ben je als een echte Tsjech een snelle inhaalmanoeuvre aan het maken. Over de rijkunsten en bravoure van de Tsjechen op de weg kun je een heel apart verhaal schrijven. Zeker op deze binnenwegen, waar je af en toe nog wat gaten moet ontwijken. Eigenlijk is de lente officieel begonnen begin maart. Maar Tsjechië heeft een strenge winter dit jaar en de sneeuwstormen van afgelopen week hebben een witte deken op Zuid-Moravië gelegd.

Een minaret.
Een minaret.

Reeën in de verte

Het uitgestrekte gebied dat wel bekend staat wel als Moravské Slovacko, Moravisch Slowakije. Een gebied rijk aan volkstradities, folklore en klederdracht. Natuurlijk sinds de komst van communisme en moderne kapitalisme wordt dit wel steeds minder. Toch kun je kan hier nog steeds mensen tegenkomen in echte Midden-Europese traditionele kledij. Verder staat de streek natuurlijk bekend als het wijngebied van Tsjechië en de Moravische witte wijnen. Veel van de traditionele feesten en folklore is dan ook gericht op de druivenoogst.

In Straznice vindt bijvoorbeeld elk jaar een bekend internationaal festival plaats. De binnenwegen tussen de dorpen zijn prachtig. Ze slingeren door soms steile heuvels met wijnranken erop. Die liggen geduldig te wachten in het zonnetje tot de sneeuw weer smelt en zij weer in bloei kunnen. Ondanks de roetwolken producerende voertuigen is het hier erg stil. In de verte zie je overal op de sneeuw hazen lopen op zoek naar voedsel en groepjes reeën zoeken elkaar op ter beschutting. Je moet naast de gaten in het wegdek ook goed oppassen voor overstekende fazanten.

Straatbeeld.
Straatbeeld.

 

Wonderlijke kasteeltuin

Als je Lednice nadert zie je plotseling door de bomen heen een minaret staan. De Turken zijn toch nooit zo ver Europa ingekomen als hier, vraag ik me af. Met die vraag rij je voordat je het weet Lednice binnen. Een klein dorp, dat naast wijndorp vooral bekend staat vanwege het enorme kasteel en bijbehorend park, dat hier door de heren van Liechtenstein werd gebouwd. De minaret is onderdeel van deze wonderlijke kasteeltuin en de bijzondere gebouwen die de kasteelheren van vroeger er hebben gebouwd.

Van oudsher is het kasteelpark ook een thuis is voor exotische vogels, Zelfs nu in de sneeuw hoor je vreemde vogelgeluiden, die je eerder in een dicht tropisch bos zou verwachten. De tuin is zo groot dat je er wel een halve dag kunt rondlopen. Ik besluit na een uur met koude tuinen mij over de ijzige paden weer om te draaien. Op naar een van de twee kleine restaurantjes die Lednice rijk is. Als echte Tsjech bestel ik bij de lunch een pul bier. Dat ze hier in de zomer wel toeristen komen verraden de bordjes pizza bij het andere restaurantje in het centrum, dat nu is gesloten.

Kasteel.
Kasteel.

Wijnranken in de sneeuw

Per Skoda ga ik weer verder slingerend door de wijnvelden heen. Zeker de weg van Lednice naar de tien kilometer verder gelegen hoofdplaats van de wijnstreek, Mikulov is erg mooi. Mikulov is een pittoresk stadje, met achtduizend inwoners dat aantrekkelijk op een kleine heuvel tussen de wijnranken aan de rivier de Dyje ligt. Het stadje heeft een historisch centrum, met een burcht uit de 11e eeuw, een oude Joodse ghetto en een paar oude kathedralen. Erg indrukwekkend voor een plaats met zo weinig inwoners.

Even buiten Mikulov ligt de berg Kopecek (363m). Naar de op de top gelegen Sint-Sebastiaankerk leidt een Kruisweg. Vanaf deze top kijk je over de wijnvelden heen.

skoda
Het gebied is heuvelachtig.

Snijdend koude wind

Zwervend over de landweggetjes voorbij Mikulov kom je in kleine dorpjes, die een ding gemeen hebben. Hoe klein ze ook zijn, ze hebben een mooie kerk in het centrum staan. Het zijn dorpjes zonder winkels of kantoren. De tijd lijkt hier stil te hebben gestaan in dit landbouwgebied. Met mijn knalblauwe Skoda, waarop in koeienletters reclame opstaat van het verhuurbedrijf, trek ik veel bekijks in de dorpen. De snijdend koude wind nodigt verder niet echt veel uit tot een buitenleven.

Ik stop in een klein dorpje om in een winkel een fles slivovice te kopen om mee te nemen. Ik tref oude mannen met verweerde gezichten en vrouwtjes met hoofddoeken en de bekende schorten voor. Precies zoals je zou verwachten in een Oost-Europees klein dorp. Ze kijken me allemaal enigszins verwonderd aan. Wat doet die hier midden in de winter? Hier is het wel enigszins moeilijk communiceren. De mensen kennen een klein beetje Duits en de paar Tsjechische woorden die ik probeer, spreek ik blijkbaar zo slecht uit dat ze er weinig van begrijpen. Maar over het algemeen zijn ze erg vriendelijk.

Rotspartijen

Vlak buiten Mikulov ligt een natuurgebied, de Pavlovské vrchy. Indrukwekkende kalkstenen rotspartijen lijken uit de grond gestampt tussen de heuvels en voordat je het weer ben je ineens een hele klim aan het maken. Mijn Skoda 1.2 heeft het er even moeilijk mee maar haalt de top toch probleemloos. Vlakbij het dorp Pavlov is het hoogste punt, waarop een oude burchtruïne staat. Vanaf hier heb je een prachtig uitzicht over de Moravské Slovacko heen. Pavlov zelf is weer zo’n klein pittoresk dorpje met steile straatjes, een mooi kerkje en vooral heel veel rust.

Op wat kinderen in de verte na, hoor ik wanneer mijn Skoda uitzet alleen de koude wind waaien. Vanuit Pavlov rij ik door verschillende op elkaar lijkende dorpjes die onder aan de voet van de ruïnerots liggen en kom uiteindelijk bij een stuwmeer, waar aan de oevers een Roma hun kamp met caravans hebben opgeslagen.

Op een beschonken dorpsbewoner na is ook Dolní Vestonice verlaten. Dit dorp heeft een beroemde naam vanwege de belangrijke archeologische vondsten, die hier zijn gedaan, zoals het Venusbeeldje van Vestonice. Het stuwmeer is bevroren en besneeuwd. Midden in staat een kale boom, dat het desolate gevoel van winters Moravië versterkt. Vanaf hier laat ik de Moravksé Slovacko achter en rij ik richting Slavkov, waar in 1805 de Driekeizersslag met Napoleon plaatsvond. Toen stond het dorp beter bekend als Austerlitz. Midden in de besneeuwde vlakte staat hier het monument, dat de vele soldaten herdenkt, die hier in de strenge winter bij de slag omkwamen.

Het enorme monument kijkt uit over de witte velden. Het restaurant erbij is dicht. De parkeerplaats is leeg. Tot mijn enkels loop ik door de sneeuw om op het monument te klimmen. Daar zie ik de winterzon ondergaan over de Moravische velden en denk aan de gestorven Franse jongens, die hier sneuvelden voor een aan grootheidswaanzin lijdend keizer. En geniet van de bijzondere rust die dit bijzondere hoekje in Europa mij geeft. Als het te koud wordt stap ik in weer in mijn Skoda om terug te gaan naar Brno. Voor een lekker Tsjechische maaltijd varkensvlees, zuurkool en knoedels. En natuurlijk een pul bier.