Op zaterdag wordt er in Rwanda getrouwd

door Reis om de Wereld
Gepubliceerd: Laatst ververst op 68 views

Rwanda is bekend van de genocide, waar honderdduizenden mensen het leven lieten. Van april 1994 tot juli 1994 zijn Tutsi’s en gematigde Hutu’s vermoord door Hutu’s. Tien jaar later bezoekt Ada Rosman het land. ‘Het Kigali Memorial Centre is een waardig en indrukwekkend eerbetoon aan de ruim miljoen slachtoffers van de genocide in dit land in 1994. De moorden op de Tutsi bevolking begon op 7 april 1994 en zou honderd dagen duren’, schrijft Ada.

Ada Rosman-Kleinjan

Rwanda was ooit een Belgische kolonie en dat zullen we weten: het verkeer rijdt aan de rechterkant, de klok kan een uur terug en de voertaal is Frans. Het is even wennen. We zijn ruim voor acht uur al bij de grensovergang en er staat al een hele rij vrachtwagens klaar om Uganda uit en Rwanda binnen te rijden.

Tere kippenzieltjes

Grensposten en een levendige handel gaan altijd samen. Rwandese mannen met grote manden vol levende kippen lopen snel Uganda binnen en de hele handel wordt in de kofferbak van een taxi gekieperd. Tere kippenzieltjes kent men niet in Afrika. Daniël, onze chauffeur, rijdt zeer geconcentreerd, hij is het rechts rijden niet gewend en vindt andere weggebruikers al snel ‘crazy’.

De mensen werken op het land en ik kan alleen maar denken ‘zijn met die gereedschappen ook mensen vermoord?’ Van april 1994 tot juli 1994 zijn Tutsi’s en gematigde Hutu’s vermoord door Hutu’s. Die beelden die door mijn hoofd spoken zijn totaal in tegenspraak met de vriendelijke, bergachtige omgeving, waar het leven zich aan de kant van de weg afspeelt. Het land oogt op het eerste gezicht wat welvarender dan Uganda.

Rwanda

In Kigali op zoek naar het Auberge la Caverne; volgens onze reisgids een prima budget hotel. Door de verschillende rotondes valt het nog niet mee om de juiste straat te vinden. Jan vraagt aan de conducteur van een matatu naar de juiste richting. Volg ons maar, maakt de man ons duidelijk. Blijkbaar vindt een van de passagiers dat dit niet snel genoeg gaat; hij stapt uit de bus en gaat bij mij op de achterbank zitten. Binnen tien minuten staan we voor het hotel.

Een drankje wil de man niet hebben; een handdruk is voldoende. We moeten eerst geld wisselen; een vriendelijke man die bij het hotel werkt wil wel met ons mee. De bank is snel gevonden, het wisselen duurt langer. Uiteindelijk lukt dit ook allemaal en hebben we genoeg geld voor ons verblijf in Rwanda. De vriendelijke man wijst Daniël de weg naar het gebouw hoog op de heuvels van Kigali waar de slachtoffers van de volkerenmoord worden herdacht en hij gaat ook mee naar binnen.

Rwanda bruiloft

Bruiloftsgasten op weg naar een bruiloft, de bruid loopt in het midden.

Kigali Memorial Centre

Het Kigali Memorial Centre is een waardig en indrukwekkend eerbetoon aan de ruim miljoen slachtoffers van de genocide in dit land in 1994. De moorden op de Tutsi bevolking begon op 7 april 1994 en zou honderd dagen duren. Ruim anderhalf uur lopen we rond en zien alles: de indringende foto’s, de korte filmpjes en de schrijnende kinderverhalen. Een knappe Tutsi vrouw leidt ons rond en beantwoordt graag elke vraag die we haar stellen. Julia is, samen met een zus, de enigen van haar familie die het overleefd hebben.

Ik loop van het ene kippenvel naar het andere. De foto’s van de vermoorde mensen hangen aan kleine waslijnen en zijn ontroerend om te zien. Alle mensen die een familielid hebben verloren, worden uitgenodigd om een foto af te staan aan dit museum. Vaak geven mensen de enige foto die ze hebben; we zien dan ook erg veel trouw- en doopfoto’s. De ‘kinderafdeling’ is hartverscheurend om te zien. Het museum is onderverdeeld in diverse afdelingen: een afdeling die uitlegt hoe het zover heeft kunnen komen, dan de moordpartijen en hoe moet het nu verder. Ook wordt er uitgebreid aandacht besteed aan gewone mensen die helden werden tijdens deze volkerenmoord. Gewone mensen die hun huizen stampvol Tutsi’s hadden om hen zo te beschermen.

De Belgische erfenis is een taaie…

De Belgische erfenis is een taaie…

‘Gewone’ rechtbank

Dorpen die de moordpartijden buiten hun plaats wisten te houden en ontroerende verhalen van overlevenden. Ook aandacht voor de berechting van de moordenaars. Dit gebeurt vaak op de traditionele manier, omdat een ‘gewone’ rechtbank een eeuw nodig zou hebben om iedereen te vervolgen en te berechten. Als moordenaars hun zonden opbiechten en ook aan kunnen geven waar slachtoffers liggen begraven, dan worden ze mild behandeld. In de laatste kamer wordt ook aandacht besteed aan andere genocides elders in de wereld: de moorden op de Herero bevolking in Namibië door de Duitsers, de jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog, de moorden op miljoenen mensen onder het Pol Pot regime in Cambodja, de genocide in Joegoslavië. Genocide is niet alleen voorbehouden aan obscure landen in Afrika.

Op het laatst wil ik er alleen nog maar uit; het is gewoon te veel. Buiten het museum zijn enorme grafkelders waar de overblijfselen van duizenden mensen zijn begraven. Alleen in Kigali zijn een kwart miljoen mensen vermoord. Enkele dagen geleden zijn er nog enkele kisten gebracht. We kunnen zo in de geopende grafkelder kijken waar diverse kisten staan, bedekt met paarse kleden. Er staat buiten een mooie lantaarn waar vanaf dit jaar, elk jaar op 7 april de vlam wordt aangestoken die vervolgens honderd dagen zal blijven branden, net zolang als de volkerenmoord heeft geduurd.

Jochie in een piepklein dorpje in de buurt van Kabarondo.

Jochie in een piepklein dorpje in de buurt van Kabarondo.

Lekkere drankjes

De vriendelijke man brengt ons naar een leuk restaurant waar we wat willen drinken. La Galette is de plaats voor lekkere drankjes en heerlijk vers brood. We brengen de vriendelijke man terug en gaan eindelijk op weg naar het Ruhengeri gebergte. De weg is op een enkel gat na, van goede kwaliteit; veel bochten, mooie vergezichten en vijf gestrande vrachtwagens later komen we in het stadje aan: de uitvalsbasis voor Jan zijn gorillatracking morgen. Volgens de Bradt gids kunnen we prima kamperen bij de kerk. Klopt helemaal. Bij het Diocesegebouw is een fraai grasveld waar al vier tenten staan. Het sanitair stelt niet veel voor maar het zwembad (!) ziet er weer prima uit. Al met al een prima plek voor 2.000 franc.

Om zes uur haalt Daniël ons op. De weg is hopeloos en helemaal door elkaar geschud komen we bij het kantoor van de rangers aan. Daarna in de auto om het laatste stuk te rijden naar de voet van de heuvels waar honderden onzichtbare gorilla’s het voor het zeggen hebben. Net als je denkt dat de weg niet slechter kan, wordt ie nog slechter. We stuiteren allemaal in de auto en komen handen tekort om ons vast te houden. Het stuur trilt Daniël in de handen. We rijden door haveloze gehuchtjes waar de kinderen nog nooit in bad zijn geweest en de hoofdjes bedekt zijn met schurft. Dit weerhoudt hen er niet van om uitbundig naar ons te zwaaien, om levensgevaarlijk aan de auto te gaan hangen, om te vragen naar lege waterflessen, pennen: alles willen ze graag hebben.

Eén van de vele herdenkingsmonumenten n.a.v. de genocide in 1994.

Eén van de vele herdenkingsmonumenten n.a.v. de genocide in 1994.

Enige mzungu

Daniël en ik gaan naar de schitterende Gorilla-nest lodge om te wachten tot het tijd is om Jan weer op te halen. Het uitzicht is hier prachtig en de zon komt definitief tevoorschijn. We gaan in de fraaie tuin zitten waar mooie koningskranen stevig rondstappen. Ik heb de grootste lol om een stel oudere Japanners die werkelijk alles en vooral elkaar op de foto zetten. Waar ter wereld je ook bent, Japanse toeristen fotograferen andere Japanse toeristen.

Als we om goed elf uur terugrijden naar de uitlopers van de heuvels zijn we nog te vroeg. De kinderen blijven naar me staren, ik ben de enige mzungu en alles wat ik doe, hoe ik loop, of met mijn hoofd draai, elke beweging wordt met grote belangstelling gevolgd. Ze zien er ronduit haveloos uit, niemand heeft ook maar een heel kledingstuk aan.

De contrasten in Afrika blijven iedere keer groot; en vaak pal naast elkaar. Daar klimmen tientallen toeristen uit de hele wereld rond die allemaal zonder blikken of blozen alleen voor de permit al 350 euro hebben betaald, en dan nog de reis hier naartoe. Bedragen die deze mensen nog niet in jaar zullen verdienen. Jan komt superenthousiast terug. Twee diarollen zijn volgeschoten, het weer heeft zich ook in de bergen de hele dag goed gehouden.

Bruid of bruidegom

Zaterdag is de dag bij uitstek dat er in Rwanda wordt getrouwd en regelmatig passeren we hele groepen keurig geklede mensen, de mannen en vrouwen in verschillende groepen, met de bruid of bruidegom in hun midden. We stoppen en vragen of we een paar foto’s mogen maken, dat mag. Het is druk, Kibyue de plaatst aan Kivu meer, is ook een geliefde plaats voor de Rwandezen, het eerste hotel heeft alleen nog de dure kamers van 12.000 franc.

Maar wat moeten wij nou met een sateliettelefoon en een televisie? Het Kibuye Guesthouse ons tweede doel, is ook vol maar we mogen voor 5.000 franc de tent opzetten op een prima plek, op lekker gras en pal aan het water. Een meevaller. Het toilet bij de receptie kunnen we gebruiken en morgenvroeg krijgen we de sleutel van een van de huisjes zodat we ons kunnen douchen. De receptionist maakt ons duidelijk dat de beveiliging hier uitstekend is, het meer ligt tussen de Kongo en Rwanda en grensgebieden zijn in Afrika vaak onrustig.

De hele sfeer is hier erg aangenaam. Er is een prima restaurant bij met een schitterend uitzicht over het water waar vissers vanuit kleine bootjes aan het vissen zijn, taxiboten voor het vervoer zorgen, kleine eilandjes in de verte, spelende kinderen in en op het water, de haperende elektriciteit en het gezellige geroezemoes van de gasten.

In de kerk gepropt

Op zondagmorgen lopen we vroeg het terrein af en gaan naar het stadje. De mooie, grote kerk op de heuvel was de sterfplek van duizenden mensen. Op aanraden van de lokale overheid zochten duizenden Tutsi’s een veilig heenkomen in de kerk, niet wetende dat dit de meest onveilige plek ter wereld voor hen zou zijn. De mensen werden in de kerk gepropt, de deuren gingen dicht, er werden bommen op gegooid en de mensen die het overleefden werden afgeslacht. Drie uur later was iedereen dood.

De kerk zit nu ook vol, gelukkig is er een dienst aan de gang en staan alle ramen en deuren open. Kinderen lopen in en uit. Aan de voorkant van de kerk is een soort vitrine gebouwd waarachter schedels en botten liggen. Aan de betonnen vloeren te zien zijn hier ook weer heel wat mensen begraven. Weer is het voor ons niet te vatten wat hier allemaal is gebeurd. Toch lopen we ontspannen rond en iedereen groet ons even vriendelijk. Het dorpje stelt niet veel voor, een paar rommelige straatjes en piepkleine winkeltjes waar altijd verbazingwekkend veel te koop is. De mensen kijken ons allemaal na.

We gaan ergens zitten met een flesje fris en genieten van het Afrikaanse leven om ons heen. Regelmatig zien we mannen in de herkenbare roze pakken lopen: de daders van de genocide. Alle mensen die verdacht werden van deelname aan de genocide zijn opgepakt en moeten deze opvallende kleren dragen.

Beveiligde gevangenis

Veel daders worden nu aan het werk gezet om het land weer te helpen opbouwen. In Kigali hebben we deze ‘roze’ mannen aan het werk gezien in de bouw. Hier lopen ze op straat. Het schijnt dat de markt in dit plaatsje bijna naadloos overgaat in de zeer summier beveiligde gevangenis. In een kerk waar prachtig wordt gezongen, nodigt een oude man ons binnen.

De sfeer is heel relaxed, kinderen huppelen door de gangen en mensen lopen af en aan. Wij zorgen wel voor afleiding en minder aandacht voor wat zich voor in de kerk afspeelt. Doordat de elektriciteit weer eens is uitgevallen, wordt en veel gezongen en begeleidt op de drums. Wanneer we verder lopen, komen we langs het voetbalstadion waar ook ruim 10.000 mensen zijn afgeslacht. Vol verbijstering stap ik over een menselijk bot; zo te zien een dijbeenbot. We worden nu letterlijk met de doden geconfronteerd en dit zal nog lang door mijn hoofd blijven spoken. Het hele rondje Kibuye is ongeveer zeven kilometer lang.

Ik zal het nooit vergeten. Daniël komt om twee uur langs om te horen wat voor plannen we voor de rest van de dag hebben. Nou niks dus. We houden vandaag rust! Jan en ik gaan op tijd eten zodat we voor de verandering eens kunnen zien wat er op ons bord ligt en bij de tent kunnen genieten van een mooie zonsondergang. Om acht uur liggen we alweer in bed, zo’n rustdag is uitermate vermoeiend!

Gerelateerd

We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze website zo soepel mogelijk draait. Als je doorgaat met het gebruiken van de website, gaan we er vanuit dat ermee instemt. Prima! Lees meer